12/11/07

Μια παρένθεση που θ' αργήσει να κλείσει

Είναι πάρα πολύ νωρίς για να εξαχθούν αξιόπιστα συμπεράσματα και βάσιμες εκτιμήσεις επί του αποτελέσματος των εκλογών στο ΠΑΣΟΚ, το οποίο καλά-καλά δεν έχει οριστικοποιηθεί. Με δεδομένη όμως την επανεκλογή Παπανδρέου, ακόμη και αυτές οι πρώτες σκέψεις και εντυπώσεις έχουν τη δική τους σημασία.

Εδώ και αρκετές ημέρες, καθώς η νίκη ΓΑΠ φαινόταν ολοένα και πιο σίγουρη, στο δικό μου μυαλό επανήλθε το περίφημο σενάριο της "Δεξιάς Παρένθεσης" που γέμιζε τα οκτάστηλα των πολιτικών εφημερίδων από το 2003 και έπειτα. Για τους ολίγους που το έχουν απωθήσει το υπενθυμίζω: η διαφαινόμενη (τότε) νίκη της ΝΔ στις εκλογές του 2004 θα είχε ακολουθηθεί από ανασύνταξη του ΠΑΣΟΚ, πρόκληση εκλογών το 2005 με αφορμή την αδυναμία εκλογής Προέδρου Δημοκρατίας, νίκη των (αυτοαποκαλούμενων) σοσιαλιστών και επάνοδό τους στην εξουσία. Η διπλή συντριβή του 2004 δεν άφησε φυσικά περιθώρια ανατροπής της Κυβέρνησης και του πολιτικού σκηνικού και η "παρένθεση" έμεινε στα χαρτιά.

Το εν λόγω σενάριο επανήλθε σε διάφορες εκδοχές, οι οποίες πάντοτε κατέληγαν στο ποθητό: την πρόκληση εκλογών και τη νίκη του ΠΑΣΟΚ, με αποτέλεσμα την ελαχιστοποίηση του χρόνου παραμονής στην εξουσία της "δεξιάς". Ακόμη και μετά τις φετινές εκλογές και την ξεκάθαρη νίκη της ΝΔ, το φαινομενικά ξεχασμένο σενάριο συχνά-πυκνά κάνει την εμφάνισή του -με τεράστιες παρεκκλίσεις από το αρχικό, αλλά με το ίδιο αποτέλεσμα: είτε λόγω της ισχνής αυτοδυναμίας, είτε της θρυλούμενης μη αυτοδυναμίας, είτε λόγω ανταρτών στη ΝΔ, είτε λόγω σκοπιανού, το ΠΑΣΟΚ και οι συγγενικές προς αυτό πένες δεν έπαψαν να καταστρώνουν σατανικά σχέδια δημοκρατικής ανατροπής της κυβέρνησης του κ. Καραμανλή.

Όλα αυτά ήταν οι πρώτες σκέψεις μου καθώς γινόταν ολοένα και πιο ξεκάθαρο ότι οι δημοσκοπήσεις των τελευταίων ημερών δεν έκαναν λάθος. (Τι παράξενο αλήθεια! Αυτές οι αυθαίρετες εκτιμήσεις των προθέσεων ενός αγνώστου εκλογικού σώματος, με αστάθμητο δείγμα και πολλές αδιευκρίνιστες παραμέτρους προέβλεψαν τον νικητή... Οι ίδιες εταιρείες αδυνατούσαν να προβλέψουν το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών...!). Καθώς ο κ. Παπανδρέου αναλάμβανε εκ νέου την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, το σενάριο της "Δεξιάς Παρένθεσης" μετατρεπόταν σε μακρινή ανάμνηση, ενδεικτική της περιόδου στην οποία το κόμμα απώλεσε το περίφημο "ένστικτο αυτοσυντήρησης".

Η Νέα Δημοκρατία θα συνεχίσει να κυβερνά. Δεν μπορεί και δεν πρόκειται να ηττηθεί από το ΠΑΣΟΚ του κ. Παπανδρέου. Η διακυβέρνησή της θα είναι μακροχρόνια, χωρίς αυτό δυστυχώς να σημαίνει πως θα είναι και επωφελής για τον τόπο.

Οι άνθρωποι που ψήφισαν ΠΑΣΟΚ στις βουλευτικές εκλογές μπορεί να μην ενέκριναν τον ίδιο τον κ. Παπανδρέου. Ίσως ψήφιζαν από παράδοση, από συναίσθημα, ίσως ψήφιζαν Ανδρέα ή Σημίτη, Μαριλίζα ή Αρκούδο, Μάνο ή Ανδρουλάκη, ίσως φοβούνταν τον μπαμπούλα της Δεξιάς... Όσοι ψήφισαν όμως σήμερα υπέρ του κ. Παπανδρέου επέλεξαν αποκλειστικά και μόνο αυτόν.

Γ. Ανδρ. Παπανδρέου. Ανίκανος. Ανεπαρκής. Ολιγόνους. Χωρίς κανένα χάρισμα, επικοινωνιακό ή ουσιαστικό. Χωρίς συγκεκριμένη πολιτική, νεωτερική ή συντηρητική. Χωρίς ξεκάθαρη κατεύθυνση, αριστερή, προοδευτική, εκσυγχρονιστική, νεοφιλελεύθερη και δεξιά ταυτόχρονα.
Χαρακτηρισμοί σκληροί, που πολλές φορές εσφαλμένα χαρακτηρίζονται υποτιμητικοί ή και υβριστικοί. Αλλά δεν είναι, αφού όλοι τους είναι ακριβείς και βάσιμοι: Ποιος μπορεί να χαρακτηρίσει τον κ. Παπανδρέου ως την ηγετική φυσιογνωμία της εξαιρετικής ευφυίας και της σπάνιας ρητορικής δεινότητας; Ποιος έχει αντιληφθεί την πολιτική του; Ποιος μπορεί να τον θεωρήσει χαρισματικό; Ή απλά ικανό για την πρωθυπουργία; Είναι πολύ εύκολο να θυμηθούμε ένα-ένα τα περιστατικά που κάνουν την παραπάνω κριτική στα έργα και τις ημέρες του κ. Παπανδρέου να φαντάζει ήπια.

Τον κύριο ΓΑΠ επανεξέλεξε η "βάση" του ΠΑΣΟΚ. Και επέλεξε συνείδητα, για λόγους που μένει να αναλυθούν, έναν άνθρωπο προφανώς ακατάλληλο για την πρωθυπουργία. Ένα όμως είναι σίγουρο: η Νέα Δημοκρατία δεν μπορεί να χάσει τις εκλογές από αυτόν.

Δίπλα στην ανεπάρκειά του έρχεται να προστεθεί ο αυτοκαταστροφικός χαρακτήρας της "ανοικτής" εκλογικής διαδικασίας. Η όξυνση και οι αντιπαραθέσεις, οι σκληρές κουβέντες που προηγήθηκαν, δεν πρόκειται φυσικά να στρέψουν εκτός ΠΑΣΟΚ όλο αυτό το 40% που έκρινε τον κ. Παπανδρέου ως ανεπιθύμητο Πρόεδρο (ένα ποσοστό που μειώνει τη νομιμοποίηση του Προέδρου και εμφανίζεται ως καθαρή νίκη μόνο επί τη βάσει της λογικής "το μη χείρον βέλτιστον"). Αλλά σίγουρα υπάρχει εκείνη η κρίσιμη μερίδα ψηφοφόρων που πλέον δεν μπορεί να συνεχίσει να στηρίζει έναν άνθρωπο που ηττήθηκε 4 φορές (2 βουλευτικές, ευρωεκλογές και δημοτικές, όπου η κατάρρευση της προσπάθειας καταγωγής νίκης εκλαμβάνεται ως μείζων εκλογική αποτυχία) και που αποδοκίμασε στις εσωκομματικές εκλογές.

Η όλη διαδικασία, που προκαλεί αναπόφευκτα το φαινόμενο της αποκαλούμενης "εσωστρέφειας", αποξενώνει και απομακρύνει τους light και κεντρώους ψηφοφόρους. Και τελικά ισχύει για τον κ. Παπανδρέου ό,τι και για την Κυβέρνηση: όσα δεν τόλμησε όταν ήλεγχε απόλυτα το εσωκομματικό παιχνίδι, όταν του παραδόθηκε εν μιά νυκτί το ιστορικό "κίνημα" δεν πρόκειται να τα πετύχει τώρα, με en block εσωτερική αντιπολίτευση, όπως και η ΝΔ δεν πρόκειται να προχωρήσει στις τομές και τις ρήξεις που δεν επεχείρησε με πλειοψηφία 15 εδρών, τώρα που έχει 2. Και για τον κ. Παπανδρέου είναι μηδενική η ανοχή. Και το χειρότερο; Όσα μπορούν να βλάψουν τη ΝΔ (σκοπιανό, ασφαλιστικό, παιδεία...) θα βλάψουν και τον ίδιο, ίσως σε μεγαλύτερο βαθμο, διότι δεν υπάρχει πλέον περιθώριο υπεκφυγής και φυγής...

Η βάση του ΠΑΣΟΚ επέλεξε. Τα κριτήριά της είναι άγνωστα. Πιθανότατα δεν πείστηκε από τον κ. Βενιζέλο. Τρομοκρατήθηκε από την ορμή και τη βιασύνη του. Απογοητεύτηκε από τη λαχτάρα του για εξουσία. Ίσως δεν διαπίστωσε τις ικανότητες και την ουσιαστική πολιτική υπεροχή του έναντι του κ. Παπανδρέου. Ή, το πιθανότερο, σε μία ανούσια πολιτικά διαδικασία, πήγε με το γενικό ρεύμα: αγνόησε την πολιτική ουσία.

Το μέλλον για τον δελφίνο είναι σκληρό και ευοίωνο ταυτόχρονα. Αρκεί να επιδείξει την αρετή που τόσο του έλειψε: την υπομονή, ώστε η άλλη ξεχασμένη θεωρία, του "ώριμου φρούτου", να φέρει το κόμμα στα χέρια του μετά τη βέβαιη συντριβή του ΠΑΣΟΚ στις χαλαρές ευρωεκλογές. Τότε πια ακόμη και ο κ. Παπανδρέου ίσως καταλάβει αυτό που ηχεί ως αυτονόητο στα αυτιά όλων: ότι δεν πρόκειται να κυβερνήσει ποτέ και ότι οι μόνες εκλογές που μπορεί να κερδίσει είναι οι χθεσινές και αυτές στις οποίες είναι ο μοναδικός υποψήφιος...

Η δεξιά διακυβέρνηση είναι άγνωστο πόσο θα διαρκέσει. Με τη σημερινή εικόνα της ελληνικής πολιτικής σκηνής φαίνεται πως θα είναι το λιγότερο υπερδεκαετής. Εάν, δε, ο Καραμανλής παραμερίσει τις προσωπικές φιλοδοξίες του και προχωρήσει σε ομαλή και οργανωμένη διαδοχή (όχι στα πρότυπα του 2004) ίσως είναι και πολύ μεγαλύτερη.

Η "Δεξιά Παρένθεση" θα μείνει στα χαρτιά, όσο κι αν επανέλθει υπό τη μορφή των κυβερνήσεων συνεργασίας, της νέας ανεδαφικής εμμονής της εποχής. Το σενάριο δεν επαληθεύτηκε διότι δεν είχε επαφή με την πολιτική πραγματικότητα, όπως και η σημερινή επανεκλογή Παπανδρέου. Εκινείτο στη σφαίρα του επιθυμητού, όπως και οι ελπίδες που εναποθέτει η "βάση" εκ νέου στο πρόσωπο του επανεκλεγέντος Προέδρου. Το να αγνοεί κανείς τα γεγονότα και την εναντίον του πραγματικότητα είναι γενναίο και ρομαντικό. Στην πολιτική όμως αποτελεί απλά εγγύηση αποτυχίας. Όπως και η επανεκλογή Παπανδρέου...

Δεν υπάρχουν σχόλια: