17/12/07

Για την Παιδεία

Τελείως off topic βγαίνουμε σήμερα, αλλά ο προβληματισμός για την Παιδεία είναι πάντοτε επίκαιρος. Αφορμή για το post ολοσέλιδο αφιέρωμα της προηγούμενης Καθημερινής της Κυριακής (9/12) στην "κατάντια" των ελληνικών σχολείων, λόγω της αποτυχίας των μαθητών μας στο διαγωνισμό PISA (Διεθνές Πρόγραμμα Αξιολόγησης Μαθητών) του ΟΟΣΑ. Η πολιτική επικαιρότητα μάς πρόλαβε, αλλά ο διαγωνισμός αυτός έχει ενδιαφέρον.

Συνδέσμους προς μερικά από τα άρθρα παραθέτω εδώ: 1, 2.
Αντιγράφω και ένα γλαφυρό απόσπασμα από το δεύτερο: "Θέματα που αξιολογούν τις θεωρητικές γνώσεις του μαθητή, αλλά και τη δυνατότητά του να τις αξιοποιεί λύνοντας πρακτικά προβλήματα τίθενται στους διαγωνισμούς PISA. Δεν ζητείται από τους μαθητές να δώσουν τον ορισμό μιας έννοιας. Αντίθετα, δίνονται τα δεδομένα και οι μαθητές καλούνται να τα εφαρμόσουν λύνοντας την άσκηση."

Στις συγκεκριμένες εξετάσεις (παρότι γίνονται ανά τριετία) η Καθημερινή αναφέρεται τουλάχιστον μία φορά τον μήνα, αν δεν έχω χάσει τον λογαριασμό. Και δεν είναι η μόνη. Οι μαθητές μας που πατώσανε αποτελούν για όλους τους ιθύνοντες απόδειξη της κρίσιμης κατάστασης του εκπαιδευτικού συστήματος.

Ας δούμε τώρα μερικά από τα "πρακτικά" θέματα των εξετάσεων που δημοσίευε ενδεικτικά η εφημερίδα (δυστυχώς δεν μπόρεσα να τα βρω στο site).

Στο πρώτο "πρακτικό" θέμα δίνεται στους μαθητές χάρτης της Ανταρκτικής με την κλίμακά του και ζητείται να υπολογιστεί η συνολική της επιφάνεια. Η πραγματικά πρακτική απάντηση στο θέμα αυτό θα ήταν "ανοίγω τον υπολογιστή, συνδέομαι στο Διαδίκτυο, ανοίγω τη Wikipedia και αναζητώ Antarctica".

Ψέματα; Αγνοώ σε τι θα χρειαστεί οποιοσδήποτε το εμβαδόν της Ανταρκτικής, αλλά δεν πιστεύω ότι υπάρχει άνθρωπος στον κόσμο ολόκληρο που δε θα το αναζητήσει στο Ίντερνετ ή, άντε, σε μία κλασική εγκυκλοπαίδεια. Ο πρακτικός χαρακτήρας του θέματος κρύφτηκε ήδη κάτω από τους πάγους, αλλά ας υποθέσουμε ότι στόχος είναι η εξοικείωση με τη χρήση ενός σχεδίου με κλίμακα.

Ακανόνιστο το σχήμα. Χωρίζουμε σε τετράγωνα και τρίγωνα την επιφάνεια και έχουμε μια καλή προσέγγιση. Μόνη παγίδα η κλίμακα: εάν πρώτα υπολογίσουμε τα εμβαδά και μετά κάνουμε την αναγωγή χρειαζόμαστε το τετράγωνο της κλίμακας. Ή πρώτα μετατρέπουμε τα μήκη και τελειώσαμε. Οι μαθητές το πέτυχαν; Δεν έχει σημασία.

Τέτοιες ασκήσεις μην αμφιβάλλετε ότι θα βρείτε σε ελληνικά εγχειρίδια. Εάν η προβαλλόμενη ιδιαιτερότητα του συγκεκριμένου διαγωνισμού είναι ο πρακτικός προσανατολισμός τους σε σχέση με τον βομβαρδισμό θεωρητικών γνώσεων που δίνει το ελληνικό σχολείο πρέπει να μάς εξηγηθεί τι ακριβώς εξυπηρετεί "πρακτικά" η συγκεκριμένη αγγαρεία.

Δεύτερο θέμα. Δημοσιογράφος σχολιάζει ότι ο αριθμός των εγκλημάτων αυξήθηκε "ραγδαία" από 515 σε 525 το τελευταίο έτος. Έχει δίκιο ή όχι και γιατί; Πρέπει να είναι βλαξ κανείς για να απαντήσει ότι έχει δίκιο και υπολογίζει και την ποσοστιαία μεταβολή.

Η πρακτική απάντηση για την Ελλάδα βέβαια είναι "Τώρα που ανέλαβε ο Χηνοφώτης θα μπει ο κάθε κατεργάρης στον πάγκο του" ή "Σκασίλα μου, τη μάνα μου το ΠΑΣΟΚ θα τη διορίσει", αλλά αυτό το θέμα έχει ενδιαφέρον. Αξέχαστες θα μείνουν οι δημοσκοπήσεις με διαφορά ΠΑΣΟΚ-ΝΔ 4% που απεικονιζόταν στο γράφημα με διαφορά ύψους μεταξύ των ράβδων μικρότερη από το 3,5% που έπαιρνε ο ΛΑΟΣ. Καμία έκπληξη που αντίστοιχα θέματα εξετάζονται στο μάθημα Στοιχεία Στατιστικής της Γ' Λυκείου, αλλά ακόμα και στο Γυμνάσιο...

Τα καλύτερα όμως πρακτικά θέματα των εξετάσεων ήταν τα άλλα δύο που μνημόνευε ειδικά η εφημερίδα (μου αρέσει που τα διαλέξανε και ως ενδεικτικά).

Στο τρίτο λοιπόν ζητείται να επιλεγεί η γραφική παράσταση (μεταξύ 4 πιθανών) που απεικονίζει σωστά την... απόσταση από το έδαφος των ποδιών ενός παιδιού που κάνει κούνια με ολοένα και αυξανόμενη ταχύτητα! Στον καλό Θεό που πιστεύουν αυτοί οι εξεταστές αυτό σε τι χρειάζεται και είναι "πρακτικότερο" από αυτά που διδάσκονται οι μαθητές στο σχολείο; Εάν λοιπόν πετύχετε κανέναν πιτσιρικά με μεζούρα κάτω από τις κούνιες, μην τον στείλετε στο Ψυχιατρείο. Το παιδί ετοιμάζεται για την PISA και δε θέλει να δυσφημήσει τη χώρα μας...

Το καλύτερο όμως παράδειγμα της Καθημερινής ήταν το τέταρτο. Χτιστή σκάλα ως ορθογώνιο τρίγωνο, με 14 σκαλοπάτια στην υποτείνουσα. Δίνεται το ύψος της σκάλας και ζητείται το ύψος του κάθε σκαλοπατιού! Σωστή "πρακτική" απάντηση; Παίρνω μια μεζούρα και το μετράω!

Αυτά είναι τα "πρακτικά προβλήματα" που κατέδειξαν τη γύμνια του εκπαιδευτικού συστήματος; Μερικά ακόμα τέτοια βλακώδη που λύνονται με έναν πολλαπλασιασμό υπάρχουν και στον σύνδεσμο 2.

Μπορεί να σκεφτεί κανείς ότι η όλη κριτική είναι μαθητική. "Κοπήκαμε" στις εξετάσεις και φταίει ο εξεταστής, τα δύσκολα ή χαζά θέματα, η άτιμη καπιταλιστική κοινωνία που μάς στερεί τις ευκαιρίες και όλοι εκτός από εμάς. Δεν είναι έτσι. Όταν ο διαγωνισμός πρόκειται να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο σύγκρισης των χωρών πρέπει να είναι προσεγμένος. Όταν η ειδοποιός διαφορά του έγκειται στον πρακτικό χαρακτήρα των ερωτημάτων, αυτός πρέπει να είναι υπαρκτός.

Νομίζω πως είναι ξεκάθαρο ότι η όλη ιστορία είναι μια ανοησία. Εάν, δε, τα παραπάνω θέματα ετέθησαν ως ενδεικτικά τρομάζω στη σκέψη του πόσο πιο χαζά ήταν τα υπόλοιπα. Πολλά από αυτά τα θέματα θα μπορούσαν κάλλιστα να αποτελούν θέματα διαγωνισμάτων ή εξετάσεων στα σχολεία μας. Ο διαγωνισμός μοιάζει απελπιστικά με τις εξετάσεις που εμφανίζονται ως τμήμα του προβλημάτος. Τότε γιατί αποτύχαμε;

Προς διερεύνηση το ζήτημα, αλλά έχω μια ιδέα. Μήπως κανένας, ούτε οι μαθητές ούτε οι δάσκαλοί τους, πήραν και πολύ σοβαρά αυτόν τον διαγωνισμό; Αναρωτιέμαι απλά. Μήπως προέκυψε ως ένα ωραίο πανηγύρι, που εκ των υστέρων και μόνο παρουσιάστηκε ως "βαθμολόγηση" του εκπαιδευτικού συτήματος;

Διότι δε μας φταίει ο ΟΟΣΑ. Όχι βέβαια. Φταίνε οι δημοσιογράφοι που πραγματικά αποπροσανατολίζουν τον κόσμο από τα ουσιαστικά προβλήματα της Παιδείας. Εάν όλοι συμφωνούμε ότι η Παιδεία νοσεί, είναι απαραίτητο να διαγνώσουμε με τα κατάλληλα εργαλεία την πάθησή της, και όχι με επιπλέον εξετάσεις -τη στιγμή που υποτίθεται ότι αποδοκιμάζουμε το αποτυχημένο εξετασιοκεντρικό σύστημα. Και μετά να αρχίσουμε τη νιοστή εκπαιδευτική μεταρρύθμιση.

1 σχόλιο:

Xrysostomos είπε...

Καλησπέρα
η άποψη μου στο didaskw.blogspot.com/2007/12/pisa2006.html