19/12/07

Ανοιχτά μυαλά

Η γοητεία της επιμέλειας ενός ιστολογίου είναι η ελευθερία να γράψεις όσα σκέφτεσαι και να τα μοιραστείς με άλλους, χωρίς την ανάγκη (ή και τη δυνατότητα;) να δικαιολογείς και να τεκμηριώνεις κάθε σου κουβέντα (σε σχέση τουλάχιστον με την πολιτική άποψη). Αυτό ακριβώς είναι και το μειονέκτημα των ιστολογίων. Περιέχουν απλά και μόνο τη γνώμη του συντάκτη τους, χωρίς αυτός να παριστάνει την αυθεντία (εκτός, φυσικά, αν αναφέρεται σε θέματα όπου πράγματι είναι αυθεντία).

Παρακολουθώντας λοιπόν το επίπεδο του πολιτικού διαλόγου σε αρκετά blogs, μου προξενεί μεγάλη απορία η συμπεριφορά κάποιων σχολιαστών.

Αυτοί που επιδιώκουν τη συμμετοχή σε έναν σοβαρό και ψύχραιμο διάλογο είναι ελάχιστοι και κατά κανόνα συμμετέχουν με σχόλια στοχευμένα, για να εκφράσουν τις διαφωνίες τους.

Άλλοι είναι τακτικοί αναγνώστες μόνο και μόνο για να κάνουν τις εξαιρετικά καίριες επισημάνσεις "Μπράβο", "Πέστα μεγάλε" κ.λπ. μετατρέποντας τον χώρο των σχολίων σε γκέτο ομοϊδεατών. Κάθε εισβολέας εκτός της συμμορίας λούζεται με διάφορα κοσμητικά, είναι είτε άπειρος, είτε άσχετος, είτε δογματικός, είτε, είτε, είτε.

Οι περισσότεροι όμως πηγαίνουν απλά γυρεύοντας για καυγά. Από αυτούς δύο "είδη" με ενοχλούν περισσότερο.

Οι πρώτοι είναι οι "ψύχραιμοι" και "αντικειμενικοί" παντογνώστες. Άλλοτε με δυο κουβέντες, άλλοτε με ατελείωτα κατεβατά, αναπτύσσουν την πολύπλοκη (;) επιχειρηματολογία τους, απολύτως πεπεισμένοι για την ορθότητα των απόψεών τους.

Γράφεις για παράδειγμα ότι δε σου αρέσει ο κ. Χ; Να ένα κατεβατό. Εάν αναζητήσεις το ιστολόγιο του πανσόφου σχολιαστή, φάτσα-φόρα η φωτογραφία του Χ. Στέκεσαι με επιφυλάξεις μπροστά στην τακτική του κόμματος Ψ; Ο μέγας διαφωνών είναι "αντικειμενικά" και κατόπιν ωρίμου σκέψεως και δημιουργικού προβληματισμού υποστηρικτής του, και κάθε post συνοδεύεται από το έμβλημα του κόμματος.

Τα δε επιχειρήματα είναι βγαλμένα από τα συνθήματα των κομμάτων ή τα πλακάτ, και συνοδεύονται με ιστορικές αναφορές που γυρίζουν μέχρι και πενήντα χρόνια πίσω (λίγα λέω) -με μονόπλευρη φυσικά ανάγνωση των ιστορικών γεγονότων. Από κοντά και τα απαραίτητα υποστηρικτικά μπινελίκια!

Μ' αυτούς ένα δεν καταλαβαίνω: αφού η κομματική τους πίστη είναι εκπεφρασμένη με τον πλέον σαφή τρόπο, γιατί θεωρούν απαραίτητο να εμπλακούν σε διαφωνίες και διαδικτυακές αψιμαχίες; Διαφωνείς με κάτι; Αγνόησέ το! Δε θα μιανθεί η ιδεολογική σου καθαρότητα αν δεν αποδοκιμάσεις.

Οι δεύτεροι είναι όσοι νομίζουν ότι διαβάζουν διδακτορικές διατριβές. Γράφεις την άποψή σου. Μπορεί να μην έχουν καμία διάθεση να συζητήσουν για το θέμα, αλλά θα σε βομβαρδίσουν αν δεν εξηγήσεις γιατί έγραψες ό,τι έγραψες. Εννοείται ότι κανένα επιχείρημα δεν πρόκειται να γίνει αποδεκτό ως βάσιμο. Φέρε αποδείξεις. ΤΩΡΑ! Εννοείται, επίσης, ότι κόβουν και ράβουν τα όσα γράφεις και τα διαστρέφουν μέχρι εκεί που δε φτάνει ο νους του ανθρώπου.

Αυτοί κατά τη γνώμη μου είναι και οι πλέον "επικίνδυνοι", με την έννοια ότι εκτροχιάζουν τη συζήτηση.

Στο ιστολόγιο, ειδικά όταν αυτό ασχολείται με πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα, ο καθένας εκθέτει τη γνώμη του. Την αλήθεια του. Τη δική του αλήθεια. Η οποία σαφέστατα επηρεάζεται, καθορίζεται καλύτερα, από τις παραστάσεις και τις ιδεολογίες και ιδεοληψίες, τους φόβους και τις ελπίδες του καθενός. Το να αποζητά κανείς αντικειμενικές προσεγγίσεις είναι ασύμβατο με την έννοια του ιστολογίου. Είναι ασύμβατο με την ίδια την έννοια της άποψης.

Αντικειμενικές αλήθειες υπάρχουν δύο ειδών: επιστημονικές και θρησκευτικές. Blogs με τέτοια θέματα σαφώς και υπάρχουν, όμως οι "αλήθειες" τους δεν είναι θέσεις των συντακτών τους, αλλά είτε αποδεδειγμένες, είτε δογματικά αποδεκτές εκ των προτέρων.

Για όλα τα υπόλοιπα θέματα ο καθένας λέει απλά τη γνώμη του. Αυτό είτε το εκλάβουμε ως μοντέρνα εκδοχή της Εκκλησίας του Δήμου, ως μεταμόρφωση της Δημοκρατίας, είτε ως ευκαιρία να γράψει ο καθένας το μακρύ του και το κοντό του, απλά και εν πολλοίς αδιάφορα, δεν παύει να είναι η γνώμη του και τίποτα περισσότερο.

Ποια είναι λοιπόν η τόσο μεγάλη συμβολή των blogs στη Δημοκρατία και τον δημόσιο διάλογο;

Πολύ φοβάμαι ότι οι ίδιοι άνθρωποι που μιλάνε με τα ζωηρότερα χρώματα για την ελευθερία έκφρασης και το υψηλό επίπεδο των ιστολογίων είναι αυτοί που βομβαρδίζουν ανελέητα όποιον αποτολμήσει να θίξει τα δικά τους ιερά. Κάθε διαφωνία αντιμετωπίζεται ως έγκλημα καθοσιώσεως, ως βάναυση προσβολή της ιδεολογίας, των ιδανικών -όχι των δικών τους, όχι βέβαια. Της κοινωνίας και της Δημοκρατίας γενικότερα. Αυτή βρίσκεται υπό διαρκή απειλή και εμφανίζονται πάντοτε αυτόκλητοι οι σωτήρες της.

Γιατί τα σκέπτομαι όλα αυτά; Διότι καθημερινά διαπιστώνω πόσες ευκαιρίες για σοβαρό προβληματισμό και ψύχραιμη κουβέντα χάνονται μέσα σε αυτά τα βαρύγδουπα χαρακτηρισμένα ως social media. Πρόκειται για διαλόγους κωφών. Ο καθένας γράφει τα δικά του και πηγαίνει περήφανος και κατευχαριστημένος για ύπνο: εξετέλεσε τα ιδεολογικά του καθήκοντα, κι αν πέταξε και κανα δυό βαριά λογάκια ακόμα καλύτερα. Είναι, δε, πάντα πρόθυμος να επανέλθει με περισσότερα "επιχειρήματα". Δε θα τα παρατήσει ποτέ. Ο αγώνας θα συνεχιστεί μέχρις εσχάτων.

Εάν μπορούσαμε να απαγκιστρωθούμε έστω και για μια στιγμή από τις δικές μας αγκυλώσεις, όχι για να υιοθετήσουμε, αλλά απλά για να δεχτούμε έστω και να ακούσουμε μια αντίθετη άποψη θα ήμασταν όλοι ωφελημένοι. Αλλά γι' αυτό δε χρειαζόμαστε γρήγορες πληκτρολογήσεις, εξυπνακίστικα σχόλια, ούτε πρωτεία προοδευτισμού και βαρύγδουπα παράσημα. Ανοιχτά μυαλά χρειαζόμαστε...

2 σχόλια:

StavmanR είπε...

Έχεις απόλυτο δίκιο στην συνολική αναφορά σου για τον αμυντικό τρόπο αντιμετώπισης των υπόλοιπων κειμένων από τον συγγραφέα και τους "κοινωνικούς ακόλουθους", σχεδόν στο σύνολο του ιστολογικού χώρου. Ακριβώς ίδια είναι όμως και η αντιμετώπιση του ενός στον άλλο και εκτός διαδικτύου, γεγονός που καταδεικνύει την προσέγγιση της "εικονικής πραγματικότητας" στην ρεαλιστική καθημερινότητα.

dimane είπε...

Πραγματικά σε αυτό το σημείο υπάρχει σύγκλιση μεταξύ του διαδικτυακού και του πραγματικού περιβάλλοντος. Και τα blogs ένα κομμάτι δικό μας εκφράζουν άλλωστε.