5/5/09

Στη συνείδηση των ασυνείδητων

Η χθεσινή κοινοβουλευτική διαδικασία που οδήγησε στη μη παραπομπή της υπόθεσης Παυλίδη στη Δικαιοσύνη αποτελεί αφορμή ποικίλων σχολιασμών. Τα περισσότερα φώτα βεβαίως θα πέσουν στο αποτέλεσμα με τις απώλειες ένθεν κακείθεν, νομίζω, ωστόσο, ότι δύο συνιστώσες είναι πολύ περισσότερο ουσιαστικές από τα λευκά και τα "παρών" (αλήθεια, τι έννοια έχει το "παρών" και ποια η διαφορά του από το λευκό επί της ουσίας;).

Η πρώτη παρατήρηση είναι ότι το συμπέρασμα της Αντιπολίτευσης, πως οι ψήφοι υπέρ της παραπομπής ήταν περισσότερες από αυτές εναντίον της, δε στέκει καθόλου.

Η χθεσινή διαδικασία ήταν μία από εκείνες τις περιπτώσεις όπου ένα σώμα (η Βουλή) το οποίο ασκεί κατά κυριότατο λόγο μία εξουσία (τη νομοθετική) έχει και αρμοδιότητες που εμπίπτουν σε άλλης μορφής εξουσία. Η Βουλή σε σχέση με το θέμα Παυλίδη ήσκησε αρμοδιότητες δικαστικού οργάνου, όπως προβλέπεται από το Σύνταγμα. Το νομοθετικό σώμα λειτούργησε ως όργανο της δικαστικής εξουσίας. Δεν είναι αυτό κάτι το καινούργιο, ακόμα και μαθητές του Λυκείου γνωρίζουν ότι οι εξουσίες βάσει του Συντάγματος διαχέονται, δεν ασκούνται κατ' αποκλειστικότητα από κάποιο όργανο -υπάρχουν δε και άλλα παραδείγματα, που δεν είναι σκόπιμο να αναφέρω. Έτσι λοιπόν λειτουργεί το πολίτευμα.

Ο λόγος για τον οποίο έκανα την παραπάνω επισήμανση είναι διότι στο δικαιικό σύστημα κάθε ευνομούμενου κράτους δεν καλείται ποτέ ο κατηγορούμενος να αποδείξει την αθωότητά του, αλλά ο κατήγορος έχει την υποχρέωση να προσκομίσει τα αποδεικτικά στοιχεία εκείνα που θα τεκμηριώνουν πέραν βάσιμης αμφιβολίας την ενοχή του.

Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση της Βουλής, όταν ασκεί τις εκ της δικαστικής εξουσίας εκπορευόμενες αρμοδιότητές της.

Ως εκ τούτου, τα λευκά και τα "παρών" δεν αποτελούν τίποτε περισσότερο από ομολογία ότι τα στοιχεία που προέκυψαν δεν έπεισαν τους συγκεκριμένους βουλευτές ότι η υπόθεση Παυλίδη έχρηζε περαιτέρω ερεύνης. Σε αντίθετη περίπτωση θα έπρεπε να είχαν ψηφίσει υπέρ της παραπομπής. Ας πούμε ότι αυτοί οι βουλευτές "αμφιβάλλουν". Όπως και να 'χει η θέση του ΠαΣοΚ είναι αυθαίρετη. Όσοι επείσθησαν από τα στοιχεία που προέκυψαν ώφειλαν να ψηφίσουν υπέρ.

Αυτό σε καμία περίπτωση δε σημαίνει όμως ότι ο κ. Παυλίδης έχει από χθες αποδοθεί καθαρός στην κοινωνία. Εδώ εντοπίζω τη δεύτερη ουσιαστική συνιστώσα: Κανένας από τους βουλευτές δεν έκρινε επί της ουσίας την υπόθεση. Είδαν στοιχεία, άκουσαν καταθέσεις, αλλά ψήφισαν με κριτήρια πολιτικά.

Δεν τους ενδιέφερε τόσο η αποκάλυψη της αλήθειας, όσο η εξυπηρέτηση του συμφέροντος. Και, επομένως, το αποτέλεσμα της διαδικασίας επίσης δεν μπορεί να αξιολογηθεί επί της ουσίας, αν δηλαδή ο Παυλίδης είναι ένοχος ή όχι.

Η Κυβέρνηση δεν ασχολήθηκε με τη συγκάλυψη, όπως κατηγορείται, για τον απλούστατο λόγο ότι δεν ενδιαφέρει τη ΝΔ και τον κ. Καραμανλή αν ο κ. Παυλίδης είναι αθώος ή ένοχος. Αυτό που την ενδιαφέρει είναι η ζημία που υφίσταται, τόσο από τις κατηγορίες περί αδιαφάνειας, όσο και από την αλαζονική και θεατρινίστικη συμπεριφορά του βουλευτή της. Ομοίως το ΠαΣοΚ και τα λοιπά αντιπολιτευόμενα κόμματα έσπευσαν να αποκομίσουν πολιτικά και εκλογικά κέρδη.

Υπ' αυτή την έννοια, αδυνατώ να κατανοήσω και την κουβέντα περί της ψήφου "κατά συνείδηση". Οι βουλευτές δε θα έπρεπε σε μία δικαστική διαδικασία να κληθούν να κρίνουν κατά συνείδηση. Η δική τους συνείδηση μας ενδιαφέρει ελάχιστα. Θα έπρεπε να κληθούν να αξιολογήσουν αντικειμενικά τα στοιχεία, και να αποφασίσουν. Το υποκειμενικό κριτήριο της "συνείδησης", της σύγκρισης δηλαδή προς τα ατομικά μέτρα του καθενός έχει μικρή θέση σε μια τέτοια διαδικασία. Ή υπάρχουν στοιχεία για την παραπομπή ή όχι. Το συνειδησιακό σκέλος πού εμπλέκεται; Η ύπαρξη των αποδείξεων είναι φυσικά στην κρίση του καθενός εκ των εκπροσώπων μας, αλλά αυτό δεν είναι θέμα που να άπτεται της συνείδησής τους.

Η Βουλή μας όμως έκρινε κατά συνείδηση. Αυτό εκλήθη να κάνει και από την Κυβέρνηση και από την Αντιπολίτευση. Και αυτό έκανε. Γελιούνται όσοι υποστηρίζουν το αντίθετο.

Μόνο που η βουλευτική συνείδηση διαφέρει από των υπολοίπων πολιτών. Σε αυτήν, τη μόνη παράμετρο αποτελεί η προσωπική πολιτική επιβίωση και παρεμπιπτόντως η αντίστοιχη κομματική, μόνο στην περίπτωση που αυτές οι δύο συμπίπτουν. Έτσι οι πολιτικοί μας ταγοί έκριναν την αθωότητα του κ. Παυλίδη με βάση π.χ. το αν τους συμφέρει ή όχι η προκήρυξη πρόωρων εκλογών. Η στάση του κ. Καραμάριου ήταν πράγματι διακριτική, αλλά δεν μπορώ να μη σκεφτώ ότι στις κινήσεις του δε βάρυνε η επιθυμία εξόντωσης του εσωκομματικού του αντιπάλου. Ο κ. Τατούλης πάλι επείσθη ως φαίνεται ότι τα στοιχεία επαρκούσαν για την παραπομπή του κ. Παυλίδη -ή απλά έπαιζε φτηνά πολιτικά παιχνίδια (για ακόμη μια φορά); Οι διαρροές της Αντιπολίτευσης οφείλονται σε αμφιβολίες περί της ενοχής του πρώην υπουργού ή σε αμφισβήτηση του κ. Παπανδρέου; Υπάρχει βέβαια και ο παράγοντας Καρατζαφέρης, με τα γνωστά πολιτικάντικα κόλπα του.

Αν προκύπτει μία συνισταμένη από τα ανωτέρω είναι ότι ο κ. Παυλίδης, αν και απαλλαγμένος στο ποινικό σκέλος, παραμένει ηθικά και πολιτικά έκθετος.

Ας γνωρίζει κάτι ο πρώην υπουργός: Ο μόνος τρόπος για να προασπίσει την τιμή και την υπόληψή του και να αποδείξει πέραν πάσης αμφιβολίας την αθωότητά του είναι στα δικαστήρια. Η παραπομπή δε θα σήμαινε ότι είναι ένοχος, όπως και η απαλλαγή του σε καμία περίπτωση δεν αποδεικνύει ότι είναι αθώος.

Όσο για τη διαδικασία που προβλέπει ο νόμος περί ευθύνης υπουργών, αποτελεί ακόμη ένα μελανό σημείο της ανάπηρης δημοκρατίας μας.

Δεν υπάρχουν σχόλια: