28/10/09

Για έναν σύγχρονο πατριωτισμό

Ο πατριωτισμός είναι μία έννοια παρεξηγημένη όσο λίγες -και εν πολλοίς όχι άδικα. Όσοι προσπάθησαν να τον καπηλευθούν, ανεξαρτήτως συνθηκών και ιδεολογίας, συνέβαλαν ώστε για τον σύγχρονο Έλληνα ο πατριωτικός λόγος να κινείται μεταξύ ακρότητας και γραφικότητας (αν τοποθετήσουμε στο πλάνο τους σύγχρονους πολιτικούς που διαγκωνίζονται για την υπεράσπιση των εθνικών δικαίων κινούμαστε μάλλον προς το δεύτερο).

Σαφέστατα δεν υπάρχει τίποτε το ακραίο στη φιλοπατρία και στην απόδοση τιμής και σεβασμού στο Έθνος και την ιστορία του. Με τη διαφορά ότι οι έννοιες αυτές δεν περιορίζονται σε κανέναν πολιτικό χώρο, και αυτός είναι ακριβώς και ο λόγος για τον οποίο δεν μπορούν να αποτελέσουν τον πυρήνα καμίας ιδεολογίας. Είναι άλλωστε πολύ σημαντικές για να ενταχθούν στη χαμηλού επιπέδου πολιτική αντιπαράθεση.

Ο πατριωτισμός είναι το συστατικό στοιχείο του Έθνους. Είναι η συνειδητοποίηση της ετερότητας, της διαφορετικότητας. Και είναι μάταια η προσπάθεια να χαρακτηρισθεί μισαλλοδοξία το αυτονόητο: Κάθε λαός πιστεύει ότι υπερέχει έναντι των άλλων. Και δεν υπάρχει τίποτε το μεμπτό σε αυτό, στον βαθμό που δεν οδηγεί σε προσβλητική συμπεριφορά έναντι των αλλοεθνών, αλλά ούτε και σε προσπάθεια διάδοσης των αξιών του (κάπως έτσι οι Αμερικανοί μοιράζουν... ελευθερία και δημοκρατία ανά τον κόσμο).

Δε μιλάμε για τίποτε διαφορετικό από τον πολιτισμό. Εάν το διακύβευμα μιας απειλής είναι απλά το σύστημα εξουσίας και η εθνικότητα των φορέων της, δε θα βρεθεί κανένας πρόθυμος να τής αντισταθεί. Εάν όμως οι αμυνόμενοι αντιληφθούν εαυτούς ως φορείς των αξιών και ιδεωδών, του πολιτισμού που επί αιώνες έχει επιβιώσει, έστω και αν έχουν συμβάλει ελάχιστα σε αυτόν, αντιλαμβάνονται ταυτόχρονα και την αιτία για την οποία αξίζει να συνεχίσουν να υπάρχουν ως κάτι το ξεχωριστό.

Είναι πολύ πιθανό τα παραπάνω να περηξηγηθούν, αλλά δεν έχει καμία σημασία. Ούτως ή άλλως οι αξίες, η κοινωνική συνείδηση, ο πολιτισμός σε αυτήν τη χώρα αποτελούν έννοιες άγνωστες, ξένες. Το ατομικό συμφέρον και η ιδεολογικοποιημένη αντίσταση σε οποιαδήποτε μορφή οργανωμένης εξουσίας, που γίνεται αντιληπτή ως καταπίεση και όχι ως το κοινωνικό συμβόλαιο συνύπαρξης, έχουν εδώ και 30 χρόνια επικρατήσει.

Ας ελπίσουμε ότι θα βρεθεί ειρηνικός τρόπος να αναγνωρίσουμε όσα μάς ενώνουν, όσα μάς κάνουν Έλληνες, και να γίνουν κοινό κτήμα και συνείδηση.

Τιμή και δόξα σε όσους αγωνίστηκαν για την ύπαρξη και την ευημερία αυτής της χώρας. Τιμή και δόξα σε όσους, σε πείσμα πολλών, θα συνεχίσουν να αγωνίζονται.

1 σχόλιο:

georgax είπε...

Πολυ ωραιο το αρθο!
Λογος ορθολογικος και ωφελιμος που θελω να ελπιζω οτι εκφραζει ολους. Ελπιζω ακομη οτι εστω και κατω απο το προσωπικο συμφερον και την ιδιοτελεια του καθενος ο υγιης πατριωτισμος υπαρχει στη συννειδηση ολων!