9/3/10

Ενώπιον κοινωνικού μετασχηματισμού;

Τα μέτρα που η Κυβέρνηση έχει εξαγγείλει, υπό την καθοδήγηση των Βρυξελλών, θα έπρεπε να έχουν προκαλέσει πολύ πιο δυναμικές και έντονες αντιδράσεις -σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου και όχι απλά στην Ελλάδα, όπου οι πορείες και οι καταλήψεις αποτελούν ημερήσια διάταξη. Η κοινωνική αναταραχή που πολλοί αναμένουν σαφώς δεν μπορεί να αποκλεισθεί, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις αρκεί μια ασήμαντη σπίθα για να εκδηλωθεί η σωρευμένη αγανάκτηση και οργή. Όμως αποτελεί γεγονός άξιον, όχι απλά απορίας, αλλά οργανωμένης κοινωνικής μελέτης ότι οι πολίτες αυτής της χώρας υπομένουν τόσο στωικά τα άδικα μέτρα της σοσιαλιστικής νεοεκλεγείσας Κυβέρνησης. Πολύ περισσότερο όταν πριν από έναν χρόνο το δυναμικότερο κομμάτι της κοινωνίας, η νεολαία, υποτίθεται ότι εξεγειρόταν εναντίον του εγκαθιδρυθέντος κοινωνικο-πολιτικο-οικονομικού συστήματος. Σήμερα οι συνέπειες αυτού του σαθρού και ανήθικου συστήματος δεν είναι απλά ορατές, αλλά τις βιώνουμε στην καθημερινότητά μας. Οι αντιδράσεις πού κρύβονται;

Δε σκοπεύουμε σήμερα βεβαίως να πάμε... κόντρα σε όλα αυτά για τα οποία επιμένουμε τόσον καιρό, αλλά είναι κομματάκι δύσκολο να δεχθούμε ότι η ελληνική κοινωνία ωρίμασε τόσο πολύ και τόσο απότομα -ειδικά όταν οι πηγές χρηματοδότησης του δημοσίου χρέους δεν είναι κάποια βρώμικα κεφάλαια που θησαύρισαν το προηγούμενο διάστημα, αλλά οι μισθωτοί και συνταξιούχοι.

Η περίοδος χάριτος την οποία απολαμβάνει κάθε Κυβέρνηση μετά την εκλογή της δεν αποτελεί ικανή εξήγηση, μάλλον γεννά περισσότερα ερωτηματικά: Μια παράταξη σοσιαλιστική κατ' όνομα, αμέσως μετεκλογικά αθετεί κάθε μια από τις εξαγγελίες της. Αυτό και μόνο αποτελεί αιτία αντιδράσεων.

Χωρίς λοιπόν να μπορούμε να προεξοφλήσουμε πιθανή μεταστροφή της κοινής γνώμης (όταν μάλιστα θίγονται γενικευμένα συμφέροντα), μπορούμε ενδεχομένως να μιλήσουμε για έναν κοινωνικό μετασχηματισμό;

Η μερίδα της κοινωνίας που αναγνώρισε τον τρόπο με τον οποίο δραστηριοποιούνταν επί χρόνια η πολιτική ηγεσία ως αδιέξοδο και επικίνδυνο και δεν επεδίωκε απλά να "βολευτεί" μέσω αυτού γιγαντώνεται μέρα με την ημέρα. Δεν έχει σημασία πώς θα βαφτίσουμε πολιτικά αυτούς τους ανθρώπους, αν δηλαδή θα μιλήσουμε για νεοφιλελευθερισμό, μεσαίο χώρο ή ο,τιδήποτε άλλο. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι εξέφραζαν και εκφράζουν με δυναμικό τρόπο την αξίωση για μεταρρυθμίσεις και αποτελέσματα. Οι νεοφιλελεύθερες τάσεις της κοινωνίας έχουν γίνει σαφείς από τις χλιαρές αντιδράσεις (αν όχι αποδοχή) των δυσβάσταχτων οικονομικών μέτρων.

Φυσικά δε λείπουν τα συμπλέγματα του παρελθόντος. Για παράδειγμα ενώ είναι ξεκάθαρο ότι στον εκτροχιασμό της εθνικής οικονομίας βαρύτατη ευθύνη φέρει το ΠαΣοΚ του '81, είναι ευρέως διαδεδομένη η πεποίθηση ότι επί Ανδρέα "ο λαός χόρτασε ψωμί". Ο λογαριασμός μάλλον έρχεται σήμερα...

Οι Κυβερνήσεις Μητσοτάκη και Σημίτη σε ζητήματα οικονομικής πολιτικής αποτελούν τυπικά παραδείγματα νεοφιλελευθερισμού. Ο Καραμανλής εξελέγη το 2004 για να προχωρήσει σε γενναίες μεταρρυθμίσεις και να πλήξει οργανωμένα συμφέροντα. Η εκλογή του ΠαΣοΚ το 2009, παρά τις λαϊκιστικές εξαγγελίες, αποτέλεσε περισσότερο συνέπεια της αποτυχίας του Καραμανλή και όχι δικαίωση του "σοσιαλισμού". Ποια ακριβώς εκδοχή, άλλωστε, του σοσιαλισμού βιώνουμε σήμερα είναι μάλλον κάπως ασαφές!

Αυτό που είναι σαφές είναι ότι οι υπάρχουσες κομματικές δομές δεν εκφράζουν τον (κατά Λούλη) "μεσαίο χώρο", γι' αυτό και βλέπουμε ψηφοφόρους με τελείως διαφορετικές πολιτικές καταβολές να παλινδρομούν μεταξύ της ΝΔ και του ΠαΣοΚ.

Το 2007 δόθηκε στο ΠαΣοΚ η μεγάλη ευκαιρία να απαλλαγεί από το βαρύ παρελθόν του, να μετασχηματισθεί, να εκσυγχρονισθεί και να εκφράσει τις κοινωνικές ανάγκες μακριά από ταμπέλες και ιδεολογικά όρια. Η ήττα Βενιζέλου έφερε στασιμότητα. Έστω και έτσι όμως, υπό το βάρος των συνθηκών, ο Παπανδρέου φέρεται πια πολύ πιο υπεύθυνα. Δεν είναι τυχαίο ότι οι μόνες οργανωμένες αντιδράσεις προήλθαν από το ίδιο το ΠαΣοΚ και από πολιτικές περσόνες - απολιθώματα που συνεχίζουν να το βαραίνουν. Η προσπάθεια του Πρωθυπουργού, ανεξάρτητα από τα αισθήματα καθενός εξ ημών εναντί του και ανεξάρτητα από το σαφές έλλειμμα ηγετικών προσόντων που τον διακρίνει, προκαλεί αισθήματα συμπάθειας.

Εάν το ΠαΣοΚ μπορέσει να εκσυγχρονίσει τον λόγο του και να απαλλαγεί από τις σοσιαλίζουσες ανοησίες του θα αποτελέσει τον χώρο έκφρασης του αξιολογότερου τμήματος της κοινωνίας.

Την ίδια στιγμή η ΝΔ απευθύνεται σε συνταξιούχους και νοσταλγούς της Δεξιάς του 1950. Η ίδια ευκαιρία που χάθηκε για το ΠαΣοΚ το 2007, χάθηκε τον Νοέμβριο και για τη ΝΔ -όχι βέβαια με την ήττα Μπακογιάννη, αλλά με την ιδεολογική πλατφόρμα που οδήγησε στη νίκη τον Αντώνη Σαμαρά.

Πολλάκις έχουμε επισημάνει ότι ο Καραμανλής συμπεριφέρθηκε προσβλητικά απέναντι στην ιδεολογία της βάσης του κόμματος. Όμως είναι ευθύνη της πολιτικής ηγεσίας να συνθέτει την ιδεολογική ταυτότητα και όχι να σέρνεται πίσω από τις ιδεοληψίες των ψηφοφόρων. Όσο εσφαλμένη ήταν η πολιτική του "μεσαίου χώρου", το ίδιο εσφαλμένη είναι και η επιλογή της παλαιολιθικής σαμαρικής ιδεολογίας. Παρόλο που συνέβαλε στην νίκη του Νοεμβρίου.

Ας μην είμαστε όμως άδικοι. Το τι λέγεται προεκλογικά δε σχετίζεται απαραίτητα με όσα γίνονται μετεκλογικά. Αν ο κ. Σαμαράς αντιληφθεί εγκαίρως ότι δε χάνει ψήφους επειδή δεν είναι αρκετά δεξιός, αλλά ότι το ΠαΣοΚ αλωνίζει στο κέντρο και στη μητσοτακική Δεξιά, ίσως προλάβει να εγκαταλείψει τη στείρα και αδιέξοδη πολιτική που έχει επιλέξει.

Δεν υπάρχουν σχόλια: