16/10/13

Η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από "ήρωες"

Υπάρχουν μερικά πράγματα που δεν μπορούν να γραφούν πριν καταλαγιάσει ο κουρνιαχτός της συγκίνησης, της αγανάκτησης και της οργής. Και είναι πάντα φρόνιμο να κλείσεις μερικές σκέψεις σε ένα συρτάρι και να τις ανασύρεις λίγο αργότερα, ώστε τα πράγματα να μπορούν να κριθούν πιο ψύχραιμα. Αναφέρομαι στη διαχείριση της δολοφονίας του 34χρονου από μέλος της Χρυσής Αυγής από τα ΜΜΕ, αλλά και σε όλη την παρουσίαση των πρωτοφανών γεγονότων που εκτυλίχθηκαν στη συνέχεια.

Το ζήτημα δε μας απασχολεί γενικώς, αλλά για τον πολύ συγκεκριμένο λόγο ότι η επικοινωνιακή αντιμετώπιση του συντηρητικού χώρου εδώ και δεκαετίες έχει συμβάλει στην άνοδο της ακροδεξιάς και των νεοναζί. Όσα είδαμε, ακούσαμε και διαβάσαμε εντάσσονται στο ίδιο πλαίσιο αντιμετώπισης από τα ΜΜΕ, που, όπως θα δούμε, δεν είναι απλά εσφαλμένο, αλλά καταντά επικίνδυνο για τη χώρα.

Μία πρώτη παρατήρηση έχει να κάνει με τη σκόπιμη αναφορά μου στο θύμα ως "34χρονου". Η ηλικία είναι ο συνήθης τρόπος με τον οποίον τα ΜΜΕ αναφέρονται στα θύματα εγκληματικών ενεργειών. Όμως σε αυτήν την περίπτωση το θύμα είχε όνομα, επώνυμο και μία (μάλλον προσβλητική για τον ίδιο, θα μου επιτραπεί να πω) ιδιότητα, αυτήν του "αντιφασίστα ράπερ".

Δεν πρόκειται να δεχθώ ότι επιχειρώ να δικάσω το θύμα, διότι δεν κάνω κάτι τέτοιο. Αν όμως, κατά τη γελοία ερώτηση των ημερών προς τους πολιτικούς, "καταδικάζουμε τη βία από όπου κι αν προέρχεται", τότε θα πρέπει και όλα τα θύματα αυτής της βίας να τυγχάνουν της ιδίας αντιμετώπισης. Εν προκειμένω, δε θα αναφερθώ στα θύματα της Marfin, των οποίων τα ονόματα δεν έμειναν στη μνήμη (ίσως γιατί δεν τα ακούγαμε εκατό φορές κάθε μέρα επί έναν μήνα) και των οποίων οι συγγενείς και φίλοι δεν έγιναν θέμα στις εκπομπές του κ. Θεοδωράκη, ώστε να μάθουμε περισσότερα για τη ζωή και την προσωπικότητά τους. Θα αναφερθώ σε δεκάδες αλλοδαπούς που έχουν κατά καιρούς υποστεί την ακροδεξιά βία, χωρίς να παίζουν στα δελτία ειδήσεων.

Αυτό είναι το πρόβλημα με τη Χρυσή Αυγή. Αν ένα μέλος της, κατά ατυχή συγκυρία ή βάσει σχεδίου, σκότωνε μία και μόνη φορά, η θεώρηση της κατάστασης θα ήταν εντελώς διαφορετική. Όμως η βία έχει εμποτίσει κάθε δραστηριότητα των μελών αυτού του κόμματος. Αυτό είναι το πρόβλημα, και όχι αν τα θύματά της είναι συμπαθή, αντιπαθή ή αδιάφορα στην κοινή γνώμη.

Μία δεύτερη παρατήρηση είναι ότι, από τα μέχρι στιγμής στοιχεία, δεν προκύπτει ότι η δολοφονία του συγκεκριμένου νέου έγινε βάσει σχεδίου. Τι εννοώ; Είναι διαφορετικό πράγμα ο Μιχαλολιάκος και οι συν αυτώ να έχουν καταρτίσει λίστα "προγραφών" με ανθρώπους που θέλουν να βγάλουν από τη μέση για τους νοσηρούς δικούς τους λόγους, και διαφορετικό να έχουν ομάδες αλληλοϋποστήριξης, έτοιμες να παρέμβουν με αδίστακτο τρόπο, ακόμα και να σκοτώσουν.

Από όσα έχουν προκύψει μέχρι στιγμής είναι ξεκάθαρο ότι το "τάγμα εφόδου" της ΧΑ ενεργοποιήθηκε και ήταν αποφασισμένο να παρέμβει κάνοντας χρήση βίας και αδιαφορώντας αν αυτή θα αφαιρούσε ζωή ή όχι. Αυτό όμως απέχει πολύ από το να μιλάμε για οργανωμένο σχέδιο (που είναι η κυρίαρχη προσέγγιση των ΜΜΕ), χωρίς να μειώνει στο ελάχιστο την ευθύνη όσων ενεπλάκησαν.

Το τελευταίο μου σχόλιο θα είναι, μάλλον, και το πλέον παρεξηγήσιμο, αλλά και το πιο κρίσιμο. Ο δολοφονηθείς 34χρονος δεν μπορεί και δεν πρέπει να αναχθεί σε εθνικό ήρωα αντίστασης στον φασισμό, η δε προσπάθεια που γίνεται από μερίδα των ΜΜΕ δείχνει πόσο εσφαλμένη αντίληψη έχουν ορισμένοι δημοσιογράφοι για τα αίτια ενίσχυσης της ΧΑ.

Είτε επρόκειτο για κακιά στιγμή, είτε για νόμιμη άμυνα (όπως υποστηρίζει ο δολοφόνος), είτε για αναμενόμενο συμβάν (όπως ειπώθηκε από μέλη της κυβέρνησης), είτε για επανάληψη συμβάντος που έτυχε ευρείας δημοσιότητας, ενδεχομένως και για πολιτικούς λόγους (όπως θα μου επιτραπεί να πιστεύω, διότι αποκλείω η ΧΑ να μην είχε σκοτώσει μέχρι εκείνο το βράδυ του Σεπτεμβρίου), ο 34χρονος υπήρξε ήρωας για τους συγγενείς, τους φίλους του, το περιοβάλλον του. Έχει κερδίσει την υστεροφημία του, διότι γνωρίζοντας ότι έχει να αντιμετωπίσει αδίστακτους ανθρώπους όρθωσε το ανάστημά του και έμεινε πιστός στις ιδέες και τις αρχές του. Από εκεί και πέρα χρειάζεται προσοχή στην επικοινωνιακή διαχείριση του τραγικού θανάτου του.

Για παράδειγμα, η ίδια η φράση "αντιφασίστας ράπερ" καταντά προσβλητική. Τι θα πει "αντιφασίστας"; Από πότε το να αντιδρά ένας Έλληνας με καταδίκη στη δραστηριότητα της ΧΑ και των ομοίων της αποτελεί αξιοσημείωτη ιδιότητα; Και, επί της ουσίας, η όποια δραστηριότητα του αποθανόντος περιοριζόταν στο περιβάλλον του. Είναι ανόητο να υποστηρίζει κανείς ότι οι "εγκέφαλοι" της ΧΑ, ψάχνοντας ποιον να σκοτώσουν, αποφάσισαν ότι τους ενοχλεί ο συγκεκριμένος τόσο πολύ ώστε να τον βγάλουν από τη μέση.

Έχει πολύ μεγάλη σημασία πώς παρουσιάζονται ορισμένα γεγονότα. Δυστυχώς, μεγάλη μερίδα του ελληνικού λαού, επηρεασμένη από την ανέχεια που βιώνει και σε έδαφος ανεπαρκούς σκέψης (που έχει καλλιεργήσει το πολιτικό σύστημα επί δεκαετίες), πολύ εύκολα προβαίνει στο λογικό άλμα ότι όλη η ιστορία υπήρξε προβοκάτσια και αντίδραση του σάπιου κατεστημένου απέναντι στην άνοδο της ΧΑ. Δε χρειάζονται, λοιπόν, υπερβολές, αλλά ψυχρή παράθεση στοιχείων και γεγονότων. Η συγκινησιακά φορτισμένη παρουσίαση της κατάστασης που βιώνουμε επί έναν μήνα πολύ εύκολα θα έχει αντίθετα αποτελέσματα, γι' αυτόν τον λόγο καταντά επικίνδυνη (σε αυτό το πλαίσιο, καμία έκπληξη δε μου προκάλεσε η διατήρηση της εκλογικής δύναμης της ΧΑ στις πρόσφατες δημοσκοπήσεις).

Τον Παύλο Φύσσα δεν τον γνώριζα προσωπικά. Πιθανόν να τον είχα μάθει, και εγώ και πολύ άλλοι, αν δεν τον μαχαίρωναν εκείνο το βράδυ. Όμως δεν είχε καμία διαφορά από εμένα, από εσάς και από χιλιάδες άλλους ανθρώπους που αντιστέκονται στη βαρβαρότητα που έχει διαποτίσει την πολιτική ζωή του τόπου, με τον τρόπο τους, στην καθημερινότητά τους, στο σπίτι, στη δουλειά, στην καφετέρια με τους φίλους τους. Αν φτάσουμε στο σημείο η αντίσταση στον φασισμό να αποτελεί στοιχείο ηρωισμού θα έχουμε φτάσει στον πάτο, ως λαός και ως κοινωνία.

Δεν έχει η χώρα, λοιπόν, ανάγκη από ήρωες, αληθινούς ή ψεύτικους, για να ορθοποδήσει ή για να αφυπνισθεί. Ήρωες μπορούμε να βρούμε σε κάθε γωνιά γύρω μας. Ανθρώπους που επιλέγουν το καλό, που συνεχίζουν τον αγώνα κόντρα σε κακουχίες, κόντρα στην φτώχεια, την ανέχεια και τη διάλυση των κοινωνικών δομών. Ήρωες είναι αυτοί που αντιστέκονται στον λαϊκισμό και την παραπλάνηση. Των ΜΜΕ, του Σαμαρά, του Τσίπρα, του Καμμένου. Και του Βαρουφάκη... Όλων. Και που συνεχίζουν να σκέφτονται.

Αυτοί οι άνθρωποι δεν χρειάζονται "ήρωες" για να καταλάβουν. Όλοι οι υπόλοιποι απλά δεν πρόκειται να καταλάβουν ποτέ. Όσο αίμα και αν χυθεί.