22/5/14

Στη γιορτή της δημοκρατίας

Αν κάποιος θέλει να σχηματίσει εικόνα για το ποιοι είναι οι άνθρωποι που εκλέγουν τις κυβερνήσεις στη χώρα, αν θέλει να σχηματίσει εικόνα για την ίδια τη χώρα και τους πολίτες της, ο καλύτερος τρόπος είναι η συμμετοχή στην εφορευτική επιτροπή των εκλογών. Με απροθυμία, αλλά και περιέργεια, την Κυριακή βρέθηκα σε αυτήν τη θέση για πρώτη φορά. Και η γενική ιδέα που είχα επιβεβαιώθηκε.

Κατ' αρχάς, το κέντρο της Θεσσαλονίκης πιθανότατα είναι το πιο υγιεινό περιβάλλον διαβίωσης, αν κρίνουμε από τον κατάλογο των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων. Χοντρικά, ένας στους τέσσερις ήταν άνω των 85 ετών, ενώ περίπου ένας στους δέκα είχε γεννηθεί προ του 1915. Με 10% υπεραιωνόβιους ψηφοφόρους, ο συνδυασμός καυσαερίου, μπουγάτσας και φραπέ μοιάζει με το απόλυτο μυστικό μακροημέρευσης.

Εις μάτην, ωστόσο, περιμέναμε το υπερήλικο εκλογικό κοινό. Είχαν κάτι καλύτερο να κάνουν; Επέλεξαν να στείλουν μήνυμα διά της αποχής τους; Δεν έγινε γνωστή η προκήρυξη εκλογών στον άλλο κόσμο; Όσο και αν στη χώρα μας και νεκροί ανασταίνονται στις εκλογές, κανένα σοβαρό κράτος δεν επιτρέπεται να μην μπορεί να τηρήσει ενημερωμένα αρχεία, έστω μόνο σε ό,τι αφορά τη διαγραφή των τεθνεώτων. Κάπως έτσι, η συζήτηση περί αποχής χάνει πολλή από την αξία της. Ωστόσο, και μεταξύ των ζωντανών περίπου ένας στους δύο δεν έκανε τον κόπο. Και ο ένας που ήρθε συνήθως ήταν άνω των 50 ετών.

Μετά, λοιπόν, από δεκάδες κυρίους με τα μπαστουνάκια τους και ασθμαίνουσες ηλικιωμένες που διαμαρτύρονταν για την σκάλα που έπρεπε να ανεβούν, γρήγορα συμφωνήσαμε ότι οι νέοι, και ειδικά οι κάτω των 30 ετών, αδιαφόρησαν για τη διαδικασία. Και εξίσου γρήγορα συμφωνήσαμε σε κάτι ακόμα: ευτυχώς που αδιαφόρησαν, διότι, εκ των παρισταμένων της επιτροπής, κανείς δεν έμοιαζε να εκτιμά ιδιαίτερα την ψήφο των... νεανικών κοινών. Ανθρώπων, δηλαδή, που αντιμετωπίζουν την πολιτική με αδιαφορία, τη ζωή χαλαρά, που έχουν επιρροές ποιοτικά αμφίβολες, και που καθόλου βέβαιο δεν είναι ότι ασχολούνται με το δημόσιο συμφέρον. Όσο κι αν αυτό ακούγεται χοντρό, αντιδημοκρατικό, ελιτίστικο, δεν παύει να είναι η αλήθεια.

Κι ας έρχεται σε αντίθεση με το χαϊδολόγημα της νεολαίας από την κοινωνία μας. Της ίδιας νεολαίας που έκαιγε την Ελλάδα το 2008, γιατί δεν ήταν ευχαριστημένη με την κατάσταση και τον μισθό των 700 ευρώ. Ήταν τότε που οι δημοσιολογούντες σοφοί μίλησαν για την "επανάσταση των νέων" και όχι για την ανία των χορτάτων. Σήμερα, που οι χορτάτοι πια λιγόστεψαν και με 700 ευρώ είσαι υψηλόμισθος, κανείς δεν προβληματίζεται για το τι ζητούσαν τότε οι νέοι ή για το τι ζητούν σήμερα από την πολιτική.

Από εκεί και έπειτα, δεν μπορεί, έναν πανικό για το ποιόν του πολιτεύματος τον αισθάνεσαι. Οι νέοι αδιαφορούν για την πολιτική και ψηφίζουν με τηλεοπτικά κριτήρια, οι οργισμένοι και αγανακτισμένοι μεσήλικες ρίχνουν Χρυσή Αυγή, οι ηλικιωμένοι προσέρχονται μαζικά για να ρίξουν Σαμαρά και Τσίπρα, όπως έριχναν Παπάγο, Καραμανλή και Παπανδρέου. Ερωτήσεις του τύπου "ποιο είναι Νέα Δημοκρατία" μπορούν να στείλουν στο τρελοκομείο τους οπαδούς της συμμετοχικής δημοκρατίας, αλλά, και πάλι, ποιος μπορεί να ορίσει τα κριτήρια καταλληλότητας των ψηφοφόρων;

Πάντως ένα στιγμιότυπο της ημέρας δείχνει πολλά. Νεαρός με εμφανώς γεωργιανό επώνυμο και καταγωγή, αδυνατούσε να αντιληφθεί τη χρησιμότητα των 11 ψηφοδελτίων, μια που του είχε δοθεί ήδη έτοιμο και σταυρωμένο. Αφού τον πείσαμε να τα πάρει και δεν μπορούσε έστω να τα πετάξει μαζί με τα υπόλοιπα άχρηστα, ο συνοδός του τον καθοδήγησε αρχικά στα ελληνικά και έπειτα στη γλώσσα τους, ώστε να μην... μπερδευθεί και ψηφίσει λάθος! Αυτός ο νέος άνθρωπος κατήργησε τον ίδιο τον εαυτό του εκείνη τη στιγμή και η ψήφος του, που ήταν ψήφος στην πραγματικότητα κάποιου άλλου, είχε την ίδια ισχύ με των υπολοίπων. Πόσο θλιβερό για τον ίδιο, πόσο θλιβερό για τη χώρα. Και πόσο μεγάλη ήττα για τη δημοκρατία, στο όνομα της οποίας ομνύουν τόσοι και τόσοι.

Η ατάκα, πάντως, της ημέρας, αν όχι και ατάκα που φιλοσοφεί μία ολόκληρη ζωή, ειπώθηκε, όταν μία γηραιά, αλλά διαυγέστατη, κυρία σκωπτικά σχολίασε φεύγοντας ότι "αυτοί από αύριο θα μας κάνουν Ελβετία". Την Ελβετία την κάνουν οι Ελβετοί. Πικρή αλήθεια.

Κάπως έτσι, στάθηκα με τρόμο μπροστά στην κάλπη και στο αποτέλεσμα που θα έβγαζε. Σκέφτηκα πόσο μεγάλη στρέβλωση της δημοκρατίας είναι η ταύτισή της με αυτήν την καταραμένη την κάλπη. Ότι για τη δημοκρατία δεν αρκεί να μαζευτούμε και να ψηφίσουμε. Ότι η δημοκρατία χρειάζεται αγώνα, χρειάζεται πολίτες ενεργούς, συνειδητοποιημένους, με πολιτική παιδεία και ενδιαφέρον για πληροφόρηση. Εάν οι αποφάσεις λαμβάνονται από τον συνδυασμό της ψήφου "κατά παράδοση" ηλικιωμένων (σε πολλές περιπτώσεις με καταφανή άνοια), της προκαθορισμένης ψήφου αλλοδαπών που εξοφλούν γραμμάτια, άγνωστο σε ποιους, και της ψήφου εξοργισμένων πολιτών με δυσκολίες λόγω κρίσης, δεν μπορεί, κάτι δεν πάει καλά.

Αργά το βράδυ έφυγα ιδιαίτερα προβληματισμένος από το τμήμα. Η γιορτή της δημοκρατίας στα μάτια μου έμοιαζε μάλλον με μνημόσυνο.Δεν ήξερα αν έπρεπε να κλάψω για τα χάλια μας, αφού τα ήξερα και πριν. Δεν ήξερα έναντι τίνος να εκφράσω την οργή και την απόγνωσή μου, γιατί την ηγεσία που μας αξίζει έχουμε. Και το χειρότερο; Αυτό που ήξερα και ξέρω είναι ότι αυτή η κατάσταση δεν πρόκειται να αλλάξει.

Δεν υπάρχουν σχόλια: