23/11/16

Για τον Πρόεδρο "της καρδιάς μας"...

Ο αποθανών δεδικαίωται; Ή μήπως είναι μεγαλύτερη ασέβεια προς οποιονδήποτε εκλιπόντα, και ειδικότερα αν πρόκειται για δημόσιο πρόσωπο, να αγνοήσουμε τις επιλογές και αποφάσεις του εν ζωή στην προσπάθεια να βρούμε λόγο παρηγορίας και συμπάθειας; Ειδικά επιλογές και αποφάσεις που ουδέποτε αποκήρυξε ή αναγνώρισε ως εσφαλμένες.

Ο Κωστής Στεφανόπουλος απεβίωσε πρόσφατα και, ανεξάρτητα από τα αισθήματα καθενός εναντί του, το τέλος της ζωής του προκάλεσε δίκαια συγκίνηση. Η προσπάθεια αγιοποίησής του, ωστόσο, από το σύνολο μάλιστα των ΜΜΕ δεν επιτρέπεται να περάσει ασχολίαστη.

Ο θανών υπήρξε αποτυχημένος σε όλες τις μεγάλες επιλογές του. Παρότι χρημάτισε βουλευτής και υπουργός είναι αδύνατον να κατονομάσει κανείς έστω και μία στιγμή που η δημόσια δράση του να υπήρξε αξιοσημείωτη.

Ο Στεφανόπουλος διέσπασε το κόμμα του, κόμμα την ηγεσία του οποίου διεκδίκησε, και όχι μόνο μία φορά. Αποσκίρτησε, μάλιστα, αφού είχε πρώτα εξασφαλίσει τη βουλευτική επανεκλογή του υπό τη σκέπη της ΝΔ. Δεν είναι κακό στην πολιτική κανείς να είναι αρχομανής και φιλόδοξος. Αυτές οι δύο ιδιότητες, ωστόσο, δεν μπορούν να απουσιάζουν από μία αντικειμενική αξιολόγηση της πολιτείας του.

Εν συνεχεία συνέβαλε σκανδαλωδώς στη διατήρηση στην εξουσία ενός ημιθανούς Πρωθυπουργού, του Ανδρέα Παπανδρέου, στερώντας σε συμπαιγνία με τον Σαμαρά την ανάδειξη της παράταξής "τους" στην εξουσία. Η έλλειψη παραταξιακής συνείδησης δεν είναι πάντοτε μειονέκτημα, ωστόσο είναι εξαιρετικά δύσκολο να αγνοήσει κανείς τόσο τα ιδιοτελή κίνητρα, όσο και την ιδεολογική ασυνέπεια των δύο "διασπαστών" της εποχής, όταν έπαιξαν το παιχνίδι του μέχρι πρότινος αντιπάλου τους.

Και αν τα παραπάνω είναι παλιά και τα πάθη σιγά-σιγά ατόνησαν, φτάνουμε στην πιο υμνημένη περίοδο του Στεφανόπουλου. Τη δεκαετή Προεδρία της Δημοκρατίας.

Επί 10 χρόνια ο Στεφανόπουλος πράγματι περιόδευσε ανά την επικράτεια, μόνο που οι δημόσιες παρεμβάσεις του έβριθαν ανούσιων κοινοτυπιών -έστω και ρητορικά διατυπωμένων. Στην εποχή της διαφθοράς και της απατηλής ευμάρειας, ο θανών δεν βρήκε ούτε στιγμή λόγο, ουσιαστικό λόγο, για να στηλιτεύσει τον εκμαυλισμό των συνειδήσεων και τη δηλητηρίαση της κοινωνίας από τον πόθο της πολυτέλειας και του κέρδους με κάθε μέσον.

Κατά, δε, την ταπεινή μου γνώμη, οι δύο "κορυφαίες" παρεμβάσεις του, κατά τους αγιογράφους του, υπήρξαν από τις χειρότερες στιγμές της Πολιτείας μας.

Ο λόγος υποδοχής του τότε Προέδρου των ΗΠΑ, Κλίντον, υπήρξε και πάλι μνημείο κοινοτυπιών και ανουσιοτήτων. Καμία διεθνής ανταπόκριση δεν κατεγράφη, ούτε τότε, ούτε ποτέ. Ο Κλίντον άκουγε βαριεστημένα και χαζογελώντας, και ίσως πρέπει να ερωτηθεί αν θυμάται καν το στιγμιότυπο ή αν άκουσε ή διάβασε έστω μέρος της, τάχα ιστορικής, ομιλίας Στεφανόπουλου, και δε χάζευε απλά το μενού.

Η συνέχεια όμως που επεφύλασσε η χώρα στον "ιστορικό" λόγο άγγιζε τα όρια του γελοίου. Το απομαγνητοφωνημένο κείμενο εντάχθηκε στη διδακτέα ύλη του μαθήματος Λογοτεχνίας του Λυκείου, και όταν, κάποτε, αφαιρέθηκε από την εξεταστέα ύλη, ασκήθηκε κριτική στο υπουργείο! Πού μπορεί να φτάσει ο εθνικός μας αυτισμός...

Η, δε, περίφημη παρέμβαση για το θέμα Τσενάι κληροδότησε στη χώρα την πιο ανιστόρητη παραποίηση των λόγων του Ισοκράτους, αλλά και μία απόδειξη ότι, εκτός από τις ηχηρές μειοψηφίες που καταργούν νόμους στα πεζοδρόμια, στη χώρα μας η δημοσιογραφική και πολιτική ελίτ μπορεί να τους καταργήσει σε ένα βράδυ, με μία κουβέντα μπρος στις κάμερες. Και αν αναρωτηθεί κανείς αν ένας άδικος ή εσφαλμένος νόμος (γιατί ο νόμος, και όχι κάποιος ρατσιστής λυκειάρχης, δεν επέτρεπε να παρελάσει με τη σημαία αλλοδαπός) υπερέχει του κοινού περί δικαίου αισθήματος, ας αναρωτηθεί πρώτα γιατί ο νεαρός μαθητής και η οικογένειά του δεν είχαν εκφράσει καμία επιθυμία να λάβει την υπηκόοτητα, σε μία περίοδο αφειδών ελληνοποίησεων, μάλιστα. Ίσως γιατί δεν τον ενδιέφερε να λέγεται Έλληνας, όπως κάθε δικαίωμα είχε;

Ο άλαλος Πρόεδρος υπήρξε αρχομανής, ασυνεπής, υπέρμετρα φιλόδοξος, εστερείτο διορατικότητας και απέτυχε σε κάθε μείζονα πολιτική επιλογή του. Ένα πολιτικό παίγνιο τον έφερε στη θέση του ανωτάτου πολιτειακού άρχοντος. Ήταν αναμφίβολα ένας άνθρωπος ευπρεπής και σοβαρός, που δεν προκάλεσε το δημόσιο αίσθημα (όπως προηγουμένως ο Σαρτζετάκης), αλλά δεν αντιλαμβάνομαι σε τι υπερείχε π.χ. του διαδόχου του. Μήπως ο Κάρολος Παπούλιας υστερούσε σε σοβαρότητα ή σε επάρκεια κατά την άσκηση των καθηκόντων του; Ο πρώτος υμνείται. Ο δεύτερος κατηγορείται γιατί δεν παραβίασε το Σύνταγμα και υπέγραψε τα μνημόνια...

Έχω αναρωτηθεί τι είναι αυτό που καθιστά τον Στεφανόπουλο τόσο συμπαθή σε ΜΜΕ και κοινό. Ίσως αποτελεί σύμβολο της "καλής" εποχής, της εποχής της άνεσης, που ακόμα δεν έχουμε αντιληφθεί ότι είναι η πηγή της χρεοκοπίας του σήμερα. Ίσως ήταν μία εμβληματική φιγούρα σε μία περίοδο αλλαγής πολιτικής φρουράς, με την απόσυρση από το προσκήνιο ή την εκδημία των μέχρι τότε πρωταγωνιστών, μετατρεπόμενος έτσι σε σύμβολο "ανανέωσης". Μπορεί απλά να φιλοτέχνησε με προσοχή το προφίλ του και να είχε καλές δημόσιες σχέσεις.

Αν όμως το μόνο προσόν του εκλιπόντος ήταν η σοβαρότητα, ίσως τελικά αυτό να αναπολούμε: τη σοβαρότητα, που επίσης έχει εκλείψει από τον δημόσιο βίο. Μόνο που πολιτικές επιλογές και του θανόντος συνέβαλαν, όχι κυρίαρχα αλλά συνέβαλαν, στο σημερινό κατάντημα.