22/5/18

Ο ετεροπροσδιορισμός ως κοινωνική μάστιγα

Έχουμε επίμονα επισημάνει ότι η παρακμή της γλώσσας αποτελεί τον προάγγελο ευρύτερων παρακμιακών φαινομένων σε μία κοινωνία (και πολύ πριν ο ΣυΡιζΑ επιβάλει την οργουελική newspeak στην καθημερινότητά μας). Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να ενταχθεί και η γενίκευση του ετεροπροσδιορισμού ως πολιτικής στάσης, ενός φαινομένου πολυδιάστατου και με απρόσμενες συνέπειες και προεκτάσεις. Οι όροι που χρησιμοποιούμε, και πάλι, δηλώνουν περισσότερα από όσα νομίζουμε.

Πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι διάφορες ομάδες τύπου "antifa". Είναι προφανές ότι οι καταλήψεις κτιρίων, τα συνθήματα στους τοίχους και τα φέιγ-βολάν δεν αρκούν για την αντιμετώπιση των φασιστών. Άλλωστε η Χρυσή Αυγή διανύει ακόμη μέρες δόξας, λαϊκής αποδοχής και δημοφιλίας. Άλλο τόσο προφανές, όμως, είναι και ότι τα μέλη τέτοιων ομάδων δεν διαθέτουν τον κοινό νου ώστε να αντιληφθούν το μάταιον του "αγώνος" τους, όχι με την έννοια του ρομαντισμού, αλλά με την έννοια της γνήσιας βλακείας. Το ίδιο ισχύει με κάθε "άντι-": αντιμνημονιακούς, αντιρατσιστές, αντιδεξιούς, αντικομμουνιστές και πάει λέγοντας.

Ο ετεροπροσδιορισμός αποτελεί μία τακτική συσπειρωτική: οι λαϊκιστές όλων των χρωμάτων π.χ. ενώθηκαν υπό το αντιμνημονιακό λάβαρο στις πλατείες και βρέθηκαν σήμερα στην εξουσία. Ωστόσο, υποθάλπει και τον φανατισμό. Ερεθίζει ένστικτα βίαια. Δεν αποτελεί μία πνευματικά συνειδητή επιλογή, αλλά υποτύπο της ψυχολογίας του όχλου εν όψει του "εχθρού". Ο ετεροπροσδιορισμός ως πολιτική απόφαση προϋποθέτει προβληματική πνευματικά προσέγγιση, τόσο ως προς την κατανόηση των προβλημάτων όσο και προς την ανεύρεση των ενδεδειγμένων λύσεων τους.

Για παράδειγμα, ο Τσίπρας, ο Παππάς και ο Σκουρλέτης αποτελούν τυπικούς φασίστες. Αυτό δεν αποτελεί πολιτική κριτική, αλλά πολιτική διαπίστωση: όταν απεργάζονται σχέδια προσεταιρισμού ή εκδικητικής διάλυσης εκδοτικών συγκροτημάτων, φίμωσης των ηλεκτρονικών ΜΜΕ, καλπονοθείας, προεξόφλησης ή άσκησης επιρροής στις αποφάσεις της δικαιοσύνης, δεν υπάρχει άλλος τρόπος να χαρακτηρισθούν. Μπορεί να υπάρχουν περισσότερο κομψοί τρόποι, αλλά η ουσία παραμένει. Μπορεί να μην είναι οι μόνοι φασίστες, αλλά πάλι η ουσία παραμένει. Γιατί αυτό δεν γίνεται αντιληπτό από τον κόσμο; Γιατί, φυσικά, η πλειοψηφία των πολιτών ουδέποτε κατάλαβε την αιτία της κρίσης (για την ακρίβεια κατάλαβε το ακριβώς αντίθετο) και την ανυπαρξία επιλογών. Απέδωσε όλα τα δεινά του βίου της στο παλαιό πολιτικό σύστημα και μπήκε στο "αντί-" του αντιπαλαιοκομματισμού. Η συνειδητοποίηση ότι το "νέο" προέκυψε απείρως χειρότερο προϋποθέτει έξοδο από αυτήν την παγίδα, αλλά και αποφυγή της παγίδας μίας φανατισμένης και τυφλής "αντισυριζοποίησης".

Τα κενά περιεχομένου "αντί-" μπορεί να προκύπτουν, βεβαίως, και συγκεκαλυμμένα. Αντίθετο της κοινωνικής αδικίας δεν είναι η ισότητα, αλλά η ενίσχυση των αδυνάμων -που, όμως, προϋποθέτει αποδοχή της πραγματικότητας ότι αδύναμοι θα συνεχίσουν να υπάρχουν όσο ισχυρή και αν είναι μία κοινωνία και ότι για αυτό δεν ευθύνεται καμία εξουσία και κανένα πρόσωπο. Αντίθετο του πολέμου δεν είναι η ειρήνη πάση θυσία και ως αυτοσκοπός, αλλά η ανάπτυξη ισχυρών δυνάμεων στρατιωτικής αποτροπής. Αντίθετο της συντήρησης δεν είναι η πρόοδος, ενώ η συντήρηση δεν αποτελεί καν αυτή καθ' αυτήν προβλημα προς επίλυση. Νόημα έχει η αξιοποίηση όλων των ωφέλιμων κοινωνικά στοιχείων κάθε εποχής και η απόρριψη των βλαπτικών ή άχρηστων. Τελικά, το αντίθετο του φασισμού δεν είναι ο αντιφασισμός, αλλά η δημοκρατία. Όχι με την έννοια της λαϊκής ψήφου, και μάλιστα από την ηλικία των 16, 14 ή 8 ετών, αλλά με την εμβάθυνση των δομών και θεσμών του πολιτεύματος και την ενίσχυση της παιδείας. Το αντίθετο δηλαδή από ό,τι συμβολίζει η απόδοση δικαιώματος ψήφου σε παιδιά που έχουν μετά βίας (και αν) ολοκληρώσει τη βασική τους εκπαίδευση.

Ο αντίλογος δεν μπορεί ποτέ να διατυπώνεται με στείρα "αντί-", αλλά με επιχειρήματα. Διότι τα "αντί-" εύκολα εξελίσσονται σε μπογιές, οι μπογιές σε βαριοπούλες και αυτές επίσης εύκολα καταλήγουν στα κεφάλια ανθρώπων που τόλμησαν να διατύπωσουν λόγο αιρετικό. Όπως συνέβη με τους χλαμιδοφόρους μακεδονομάχους, που ο πατριωτισμός τους ξεκινά από την αυτογελοιοποίηση της πνευματικής τους ένδειας και εξαντλείται στον ξυλοδαρμό ενός ηλικιωμένου δημάρχου εκλεγμένου από τον λαό, τον οποίο λαό οι ίδιοι αποφάσισαν ότι μπορούν να εκπροσωπήσουν καλύτερα. Οι μάγκες αυτοί, με τα ορμονοφουσκωμένα μπράτσα και τον ελλειμματικό ανδρισμό, ενώπιον του δικαστηρίου πετάξαν τους μεγαλεξανδρινούς χιτώνες και τα στρατιωτικά χιτώνια και ενεδύθησαν λιτό φόρεμα ευγενούς και παρασυρθείσης υπό του όχλου δεσποίνης.

Ας είναι. Δεν είναι τίποτε περισσότερο από τους δεξιούς ρουβίκωνες. Εξ ίσου ηλίθιοι. Εξ ίσου άχρηστοι. Εξ ίσου επικίνδυνοι. Το χειρότερο είναι ότι το έργο το έχουμε ξαναδεί με τον ΣυΡιζΑ. Άρα, με τρόμο, πρέπει να διατυπώσουμε την υπόθεση, μήπως ο πιο άξεστος, ο πιο βλάκας, ο πιο αμόρφωτος, ο πιο αδίστακτος εξ αυτών εξελιχθεί στον Τσίπρα του αύριο.

Δεν υπάρχουν σχόλια: